ตอบคำถามพื้นฐานเรื่องลิขสิทธิ์กับโลโก้ สิ่งที่ทุกคนควรรู้เบื้องต้น โดยเฉพาะคนทำธุรกิจ

ตอบคำถามพื้นฐานเรื่องลิขสิทธิ์กับโลโก้ สิ่งที่ทุกคนควรรู้เบื้องต้น โดยเฉพาะคนทำธุรกิจ

               อีกหนึ่งสิ่งที่ควรให้ความสำคัญไม่ว่าจะทำธุรกิจอะไร นั่นก็คือเรื่องลิขสิทธิ์ของโลโก้ ซึ่งเป็นเรื่องที่หลาย ๆ คนอาจจะยังไม่ทราบหรือเผลอมองข้ามไป วันนี้สมบูรณ์แบบจึงรวบรวมข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับเรื่องนี้มาให้ทุกคนได้อ่านกันเป็นพื้นฐานคร่าว ๆ ในรูปแบบ Q&A (ถาม-ตอบ) เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้นมาฝากกันค่ะ

Q: ลิขสิทธิ์คืออะไร

A: พูดง่าย ๆ ให้เห็นภาพ คือ การที่เราเป็นเจ้าของงานชิ้นหนึ่ง ซึ่งเป็นงานที่เราทำขึ้นเองด้วยความรู้ความสามารถของเราและไม่ได้ลอกเลียนแบบงานของใครมา ทำให้เรามีสิทธิในงานชิ้นนั้นแต่เพียงผู้เดียว คนอื่นไม่สามารถนำงานชิ้นนั้นไปทำซ้ำ ดัดแปลง หรือทำอะไรกับงานชิ้นนั้นได้ถ้าเราไม่อนุญาต

Q: งานแบบไหนที่กฏหมายลิขสิทธิ์คุ้มครอง

A: งานที่มีลิขสิทธิ์ คือ งานวรรณกรรม, นาฏกรรม, ศิลปกรรม, ดนตรีกรรม, โสตทัศน์วัสดุ, ภาพยนตร์, สิ่งบันทึกเสียง, งานแพร่เสียงแพร่ภาพ หรืองานอื่น ๆ ในด้านวรรณคดี ด้านวิทยาศาสตร์ หรือด้านศิลปะ

Q: ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นเมื่อไหร่

A: หากเป็นสิ่งที่จัดอยู่ในประเภทงานที่กฎหมายลิขสิทธิ์ระบุไว้ ลิขสิทธิ์จะเกิดขึ้นทันทีที่สร้างผลงานออกมา ซึ่งมีพรบ.ลิขสิทธิ์คุ้มครองโดยไม่จำเป็นต้องจดทะเบียนอะไรก่อน

Q: โลโก้มีลิขสิทธิ์ไหม

A: โลโก้จัดเป็นงานศิลปะรูปแบบหนึ่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่มีลิขสิทธิ์ในผลงานนั้น ๆ นั่นคือโลโก้มีลิขสิทธิ์

Q: หากจ้างออกแบบโลโก้ ลิขสิทธิ์จะเป็นของใคร

A: โดยปกติแล้วลิขสิทธิ์จะเป็นของผู้สร้างผลงาน แต่หากเป็นการว่าจ้าง (ที่ไม่ได้มีการยกเลิกกลางคัน) ลิขสิทธิ์จะเป็นของผู้จ้าง ทั้งนี้จะขึ้นอยู่กับรูปแบบของการจ้างงานและข้อตกลงระหว่างทััง 2 ฝ่ายด้วยอีกที

Q: เห็นโลโก้ของแบรนด์อื่นสวยดี นำโลโก้นั้นมาดัดแปลงได้ไหม

A: ไม่สามารถทำได้ นอกจากเจ้าของโลโก้นั้น ๆ จะอนุญาตแล้ว

Q:  แล้วถ้าไม่ได้ลอกหรือดัดแปลงโลโก้คนอื่น แต่เพียงนำมาเป็นแรงบันดาลใจได้ไหม

A: เรื่องนี้เป็นเรื่องที่มีประเด็นปัญหาเกิดขึ้นบ่อย ๆ ซึ่งเป็นเรื่องที่มีความละเอียดอ่อนสูงมากจนอาจถึงขั้นต้องตรวจสอบและพิจารณากันในชั้นศาลแบบ case by case เลยทีเดียว เบื้องต้นเราต้องเข้าใจและแยกระหว่างคำว่า ‘เป็นแรงบันดาลใจ’ กับ ‘คัดลอก’ ให้ออกก่อน เพื่อไม่ให้เกิดประเด็นนี้กับงานหรือธุรกิจของเรา ซึ่งโดยทั่วไป แรงบันดาลใจอาจเป็นสไตล์งาน (เช่น มินิมอล, วินเทจ) แต่เรายังคงสร้างสรรค์โลโก้ของเราขึ้นมาใหม่เอง ไม่ใช่การนำโลโก้ของผู้อื่นมาร่างแล้วปรับเปลี่ยนเล็กน้อยเพื่อให้ออกมาดูเป็นอันใหม่ของตัวเอง อย่างไรก็ตาม หากมีปัญหานี้เกิดขึ้นก็ต้องมีการตรวจสอบพิจารณาเป็นเคส ๆ ไปตามที่เราบอกข้างต้น เพราะเป็นเรื่องที่ละเอียดอ่อนมากจริง ๆ ระวังไม่ให้เหมือนหรือคล้ายใครไว้ก่อนดีที่สุด

Q: ชื่อร้านเหมือนกัน แต่อยู่คนละที่ เอาโลโก้ของอีกร้านไปใช้ได้ไหม

A: ไม่สามารถนำไปใช้ได้ นอกจากเจ้าของโลโก้นั้น ๆ จะอนุญาตแล้วเช่นเดียวกัน

Q: โดนละเมิดลิขสิทธิ์โลโก้ทำอย่างไรได้บ้าง

A: เจ้าของโลโก้หรือเจ้าของลิขสิทธิ์สามารถบอกผู้ที่ละเมิดลิขลิทธิ์โดยตรงได้เลยเพื่อให้อีกฝ่ายรับทราบและหยุดใช้โลโก้ของเรา หรืออาจถึงขั้นใช้กฎหมายอย่างการแจ้งความกับตำรวจหรือฟ้องร้องเป็นคดีต่อศาล ขึ้นอยู่กับเจ้าของลิขสิทธิ์จะตัดสินใจดำเนินการ

Q: ลิขสิทธิ์กับการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าคืออย่างเดียวกันไหม

A: ไม่ใช่อย่างเดียวกัน โลโก้ได้รับความคุ้มครองในเรื่องของลิขสิทธิ์อยู่แล้วโดยไม่จำเป็นต้องจดทะเบียน แต่สำหรับเรื่องของเครื่องหมายการค้าจะไม่ได้รับความคุ้มครองหากยังไม่ได้จดทะเบียนเป็นเครื่องหมายการค้า

Q: จดทะเบียนเครื่องหมายการค้าให้โลโก้ไว้ดีอย่างไร

A: หากนำโลโก้ไปจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าก็จะได้รับความคุ้มครองทางกฎหมายมากขึ้น นั่นคือสามารถตรวจสอบเจ้าของได้ง่ายขึ้นและช่วยป้องกันไม่ให้คนอื่นทำซ้ำ ดัดแปลง หรือนำโลโก้ของเราไปใช้กับธุรกิจอื่น ๆ ที่ไม่ใช่ของเราได้ พูดสั้น ๆ คือ หากจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าแล้ว นอกจากกฎหมายจะคุ้มครองตัวโลโก้แล้ว ยังคุ้มครองครอบคลุมทั้งแบรนด์ไปเลยด้วยนั่นเอง

Q: ออกแบบกับสมบูรณ์แบบจะยื่นจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าผ่านไหม

A: สำหรับลูกค้าที่ออกแบบโลโก้กับทางเรา เราจะออกแบบโลโก้ขึ้นใหม่ทุกโลโก้อยู่แล้วไม่ว่าลูกค้าจะนำไปยื่นจดทะเบียนหรือไม่ก็ตาม แต่การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าผ่านหรือไม่ผ่านนั้นเราไม่ได้รับรองหรือประเมินโอกาสให้ได้ เพราะมีหลายปัจจัยที่นอกเหนือจากโลโก้ด้วย เช่น ชื่อแบรนด์, สินค้า แนะนำให้ลูกค้าศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนเริ่มงาน โดยหากต้องการให้เราดูแลในส่วนของโลโก้จนกว่าจะยื่นจดทะเบียนผ่าน ทางเราก็มีแพ็กเกจที่รองรับในส่วนนี้ แต่ค่าใช้จ่ายก็จะสูงกว่าการออกแบบโลโก้ปกติ

Q: ติดต่อสอบถามเรื่องลิขสิทธิ์หรือการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าเพิ่มได้ที่ไหน

A: กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์

เลขที่ 563 ถนนนนทบุรี ต.บางกระสอ อ.เมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี 11000

E-mail: saraban@ipthailand.go.th

Tel.: 1368

FB: https://www.facebook.com/ipthailand

Website: https://www.ipthailand.go.th/th/

หรือติดต่อบริษัทที่รับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าอย่างถูกต้องตามกฎหมายได้โดยตรง

ขอย้ำอีกครั้งว่าข้อมูลนี้เป็นเพียงข้อมูลพื้นฐานเบื้องต้นเท่านั้น เพราะเรื่องลิขสิทธิ์ต่าง ๆ เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับข้อตกลงและข้อกฎหมาย ซึ่งมีความละเอียดอ่อนและมีรายละเอียดปลีกย่อยลงไปอีก ดังนั้นหากใครที่ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมที่ชัดเจนและเจาะลึกกว่านี้ เราก็ขอแนะนำให้พูดคุยกับผู้มีความรู้โดยตรงจะดีกว่า เช่น ทนายความ, นักกฎหมาย หรือบริษัทที่รับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าอย่างถูกต้องตามกฎหมาย หรือสามารถเข้าไปศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่เฟสบุ๊กหรือเว็บไซต์ของกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้เลย มีสาระความรู้ดี ๆ ให้เราได้อ่านเยอะมาก

หาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

เรื่องลิขสิทธิ์: https://www.ipthailand.go.th/th/copyright.html

เรื่องจดทะเบียนฯ: https://www.ipthailand.go.th/th/trademark-002.html

Facebook: https://www.facebook.com/ipthailand

               สมบูรณ์แบบ สตูดิโอ หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์กับทุกคนไม่มากก็น้อยนะคะ เพราะเรื่องนี้เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่เราอยากฝากให้ทุกคนตระหนักและศึกษาไว้ จะได้ไม่โดนละเมิดสิทธิหรือไปละเมิดสิทธิผู้อื่นโดยไม่รู้ตัว ทุกคนจะได้ทำธุรกิจได้อย่างราบรื่นสบายใจ ไม่มีปัญหาตามมาภายหลังค่ะ

สามารถติดตามผลงานการออกแบบโลโก้ของเราได้ที่:

IG: @somboonbabstudio

Tiktok: SOMBOONBABSTUDIO (@somboonbab99)

FB: สมบูรณ์แบบ Studio Café